Szczawik zajęczy, zwyczajny (łac. Oxalis acetosella) to wieloletnia roślina zielna, gatunek licznego rodzaju Oxalis). We florze krajowej znanych jest 6 gatunków. Rodzaj Oxalis należy do rodziny Oxalidaceae i łączy ponad 800 gatunków.

Szczawik zajęczy to roślina zielna, wyróżniająca się trójlistnymi liśćmi, podobnymi do liści koniczyny, ale o kwaśnym smaku i pojedynczych, niepozornych kwiatach. Szczawik zajęczy jest stosowany jako środek żółciopędny, antyseptyczny, tonik.

W medycynie

Szczawik zajęczy nie jest rośliną farmakopealną i nie jest stosowany w oficjalnej medycynie krajowej, ale jest popularny w medycynie ludowej, homeopatii i medycynie w niektórych krajach.

W homeopatii esencję tej rośliny stosuje się w przypadku niestrawności, omdlenia, niedotlenienia żołądka i chorób wątroby. W kaukaskiej praktyce medycznej szczawik (suszone liście) jest stosowany jako lek detoksykujący w zatruciach rtęcią i arsenem, miejscowo w leczeniu skrofuły , okładów na zapalenie jąder, paraliż. Zgodnie z zaleceniami dietetyków, szczawik stosuje się na surowo w leczeniu beri-beri, niedotlenienia żołądka i anoreksji.

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Stosowanie szczawika do zapobiegania i leczenia różnych chorób jest dopuszczalne, jeśli dana osoba nie ma przeciwwskazań do korzystania z funduszy opartych na tej roślinie. W ciężkich chorobach nerek, wątroby, oksalurii, kamicy moczowej, złej krzepliwości krwi, zapalenia stawów, skłonności do drgawek nie zaleca się leków na bazie kwasów. Długotrwałe stosowanie rośliny może powodować podrażnienie ścian dróg moczowych i nerek ze względu na dość wysoki procent kwasu szczawiowego w składzie chemicznym kwasu.

Opis botaniczny

Szczawik zajęczy to wieloletnia roślina zielna, osiągająca wysokość 5-10 cm, kłącze cienkie, pełzające, pokryte łuskowatymi, czerwonawymi, mięsistymi liśćmi. Korzenie rośliny są zakażone grzybami mycophycete, których strzępki tworzą pęcherzyki i rozgałęzienia wewnątrz komórek kory korzeniowej. Pędy skrócone. Liście na długich ogonkach, trójlistkowe, kształtem przypominają liście koniczyny. Wraz z nadejściem niekorzystnych warunków, deszczowej pogody lub nocy, liście opadają, zwijając się w wyniku zmian turgorowych w komórkach. Szczawik to roślina, której zielone liście można znaleźć nawet zimą pod śniegiem. Liście zawierają kwas szczawiowy, który nadaje im kwaśny smak. W maju – początku czerwca roślina przechodzi w kwitnienie.

Występowanie

Przedstawiciele rodzaju Oxalis (Oxalis) występują głównie w Afryce Południowej i Ameryce Południowej. Szczawik zajęczy występuje prawie na całym terytorium Europy, w Ameryce Północnej, na Kaukazie, Turcji, Mongolii, Chinach, Syberii Wschodniej i Zachodniej oraz na Dalekim Wschodzie. Szczawik jest łatwy do znalezienia w borach świerkowych i iglastych: jego zarośla preferują wilgotne lasy, tzw. szczawiowe. Zarośla szczawików występują również w pobliżu zbiorników leśnych i strumieni.

Zbiór surowców

W celach leczniczych w okresie kwitnienia (od kwietnia do maja) zbiera się szczawik zwyczajny (łodygi, kwiaty, liście) lub liście. Suszyć pod baldachimem w dobrze wentylowanych pomieszczeniach lub w specjalnych suszarkach w temperaturze 45-50°C. Suszone surowce są kruszone na małe kawałki. Przechowywać nie dłużej niż 1 rok w papierowych opakowaniach.

Skład chemiczny

Skład chemiczny szczawika zwyczajnego zawiera witaminy (kwas askorbinowy, witamina A), karotenoidy, tokoferole, kwasy fenolowe, rutynę, embelinę benzochinonową. W nadziemnej części ziela znajdują się flawonoidy (kwercetyna, glukozyloizowiteksyna), w liściach znajdują się kwasy organiczne (szczawiowy, bursztynowy, jabłkowy, winowy, fumarowy, cytrynowy, trikarbalilowy). Kwaśny smak nadaje roślinie kwas szczawiowy i szczawian wapnia. 100 g liści szczawika zwyczajnego zawiera 92 mg kwasu askorbinowego oraz 100 mg karotenu. W młodych liściach – blisko 0,07% witaminy C, jesienią około 0,15%.

Właściwości farmakologiczne

Farmakologiczne działanie szczawika zajęczewgo wynika z dużego udziału kwasów organicznych w składzie chemicznym. Kwasy cytrynowy, bursztynowy i szczawiowy biorą udział w cyklu kwasów trikarboksylowych, który zachodzi w macierzy mitochondrialnej komórek. Kwas bursztynowy jest uważany za główną substancję do opracowywania preparatów farmakologicznych – hepatoprotektorów. Środki na bazie kwasu zwiększają separację żółci i moczu, regulują proces trawienia, zwiększają kwasowość wydzieliny żołądkowej.

Zastosowanie w medycynie tradycyjnej

Wiedząc o leczniczych właściwościach szczawika zwyczajnego, bułgarscy uzdrowiciele stosują tę roślinę jako środek moczopędny, żółciopędny, regulujący, tonizujący. Od czasów starożytnych rosyjscy uzdrowiciele stosowali szczawik zwyczajny na krwawienie z macicy, bóle menstruacyjne, skazę i jako środek wzmacniający układ sercowo-naczyniowy.

Adaptacja: Chris Dudikov

Żródło:lektrava.ru