Berberys zwyczajny to jeden z krzewów z rodziny berberysów, do której należy około 600 gatunków. Ta południowa roślina od dawna jest przystosowana do życia w regionach o klimacie umiarkowanym, gdzie jest uprawiana jako źródło leczniczych jagód, a także jako roślina ozdobna wykorzystywana w różnych rodzajach projektowania krajobrazu.

Roślina berberysów pochodzi z Azji Południowo-Zachodniej. Obecnie naturalny zasięg obejmuje oprócz Półwyspu Arabskiego również Azję Mniejszą, Kaukaz i Europę Południowo-Wschodnią. Roślina na wolności preferuje brzegi lasów, zbocza i małe trawniki; na ogół są osłonięte od wiatru, ale wystawione na działanie słońca.

Nazwa berberysu zwyczajnego po łacinie to Berberis vulgaris. Jest to dość wysoka roślina (do 250 cm), będąca krzewem o bardzo mocnych i zdrewniałych kłączach. Zewnętrzna część rośliny pokryta jest jasnobrązową korą, której wnętrze ma jasnożółty kolor, nietypowy dla rośliny. Korzenie rośliny pełzają, składają się z kilku dużych kłączy.

Pędy są wyprostowane, praktycznie nie pochylone. Niektóre pędy mają dobrze zarysowany ściągacz. Kolor pędów jest żółtawy lub fioletowy. Pędy mają rodzaj „specjalizacji”, w zależności od długości. Liście powstają na skróconych pędach. Kolce tworzą się na wydłużonych pędach zamiast na liściach.

Liście rośliny są naprzemienne, raczej cienkie, przeważnie eliptyczne. Ich długość sięga 4 cm, a ich szerokość jest około 2 razy mniejsza. Bliżej podstawy liście zwężają się klinowo. Wierzchołek liścia jest przeważnie zaokrąglony, w rzadkich przypadkach spiczasty. Kolce mają złożony kształt – zwykle są 3 lub 5 oddzielnych. Ich długość sięga 2 cm.

Aktywne składniki.

Owoce zawierają witaminę C, kwasy organiczne, a także są bogate w minerały i pierwiastki śladowe. W dojrzałych owocach nie ma alkaloidów, więc nie można się zatruć  ale liście, a zwłaszcza kora korzeni są trujące, ponieważ zawierają wiele różnych alkaloidów takich jak berberyna, oksyberberyna, berbamina, jatorryzyna i inne. Ponadto występują garbniki, żywice i woski.

Działanie lecznicze i zastosowanie.

Ten surowiec leczniczy jest mało stosowany w medycynie, choć biorąc pod uwagę jego skład, można by oczekiwać więcej. Tylko czasami przepisuje się herbatę z liści i kory korzeniowej w przypadku przekrwienia wątroby lub ogólnie przy niedostatecznym wytwarzaniu żółci, przy braku apetytu a także w przypadku zaparć, jeśli jest to spowodowane niskim wydzielaniem żółci . Berberysowi przypisuje się również działanie regulacyjne na serce.

Trzeba pamiętać, że wszystkie rośliny lecznicze zawierające alkaloidy można przyjmować tylko za radą lekarza. Oznacza to, że dotyczy to również berberysu. Bardzo łatwo bowiem wyrządzić więcej szkody niż pożytku, jeśli zostanie źle zdiagnozowany lub przeoczony. Oczywiste jest, że przy reumatyzmie próbują wszystkiego, co może przynieść ulgę, ponieważ medycyna nie jest jeszcze w stanie wyleczyć tej choroby. Próbują również berberysu, ale sukces może wynikać z różnych powodów. Godny polecenia jest lek z dojrzałych owoców berberysu. Sok lub galaretka z berberysu to świetny orzeźwiający dodatek do śniadania i poprawia apetyt u dzieci z obniżonym apetytem. Każdy, kto nie lubi zbyt kwaśnego smaku jagód, może zmieszać je ze słodkimi gruszkami. Poprawi to zarówno mdły smak gruszek, jak i złagodzi kwasowość berberysu. Sok z berberysu gotowany z cukrem jest uważany za środek na zmniejszenie nudności u kobiet w ciąży.
Galaretka z berberysu: 500 g dojrzałych jagód berberysu ugotować w niewielkiej ilości wody, przetrzeć przez sito i zagotować z równą ilością cukru. Powstała galaretka dobrze się przechowuje i świetnie nadaje się do dodawania do innych, zwłaszcza słodkich galaretek.

Zastosowanie w homeopatii.

Z wysuszonej kory korzeniowej przygotuj oryginalną nalewkę Berberis (zwaną również Berberis vulgarus, w przeciwieństwie do Berberis aquifolium z berberysu amerykańskiego). Nalewkę stosuje się w rozcieńczeniu od D 1 do D 6 na kolkę żółciową, zapalenie pęcherzyka żółciowego, żółtaczkę, hemoroidy, chorobę nerek z towarzyszącą kolką i krwawieniem, a także na reumatyzm stawowy.

Zastosowanie w medycynie tradycyjnej.

Wszystko, co zostało powiedziane w rozdziale „Efekt leczniczy i zastosowanie” odnosi się głównie do medycyny tradycyjnej. Częściej stosuje się herbatę z liści (rzadziej z kory korzeni). Akcja jest taka sama.
Herbata z berberysu: 1-2 łyżeczki surowca (liście lub kora korzenia), zalać 1/4 litra wrzącej wody i odcedzić po 5 minutach. 1-2 filiżanki dziennie to dobra dawka.

Skutki uboczne.

Owoce są wolne od alkaloidów i dlatego są bezpieczne, ale czasami źle tolerowane na surowo. Nie należy stosować liści i kory korzeni zawierających alkaloidy bez konsultacji z lekarzem. W przypadku przedawkowania może wystąpić utrata przytomności, wymioty, biegunka, krwawienie z nosa i nerek!

opr: kustosz.

Żródło: medgrasses.ru